Finanse
Wzrost kontraktu z NFZ o 21,5%: jak czytać sprawozdanie finansowe i unikać pułapek
Publiczne finansowanie placówek medycznych budzi emocje, ale kluczowa jest umiejętność analizy sprawozdań finansowych. Na przykładzie szpitala, którego kontrakt z NFZ wzrósł o 21,5% a zysk wyniósł 14 mln zł, przyjrzymy się, co wyniki oznaczają i jakie ryzyka mogą się kryć pod powierzchnią.
Co się wydarzyło?
Szpital Południowy opublikował sprawozdanie finansowe za 2025 rok. Przychody ogółem wyniosły 242,8 mln zł, co oznacza wzrost o 52,9 mln zł w porównaniu z rokiem poprzednim. Głównym źródłem był kontrakt z NFZ, który zwiększył się z 164,6 mln zł do 200 mln zł (wzrost o 21,5%). NFZ zapłacił także 7,5 mln zł za nadwykonania. Szpital wypracował 14 mln zł czystego zysku.
Wzrost wynagrodzeń wyniósł 20,5% przy wzroście zatrudnienia o 4,5%, co odzwierciedla presję płacową. Równocześnie Najwyższa Izba Kontroli (NIK) stwierdziła nieprawidłowości: przyjęcia planowe na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym (SOR), mieszanie świadczeń odpłatnych i nieodpłatnych na jednym oddziale oraz funkcjonowanie saloniku VIP. Te uchybienia mogą skutkować konsekwencjami finansowymi ze strony NFZ.
Dlaczego to ważne z szerszej perspektywy?
Wzrost kontraktu o ponad 20% rok do roku jest ewenementem, zwłaszcza w województwie z ograniczonym budżetem NFZ. Dla zarządzających placówkami medycznymi oznacza to konieczność szczególnej uwagi przy raportowaniu i zgodności z przepisami. Nawet przy dobrych wynikach finansowych, nieprawidłowości wykryte przez NIK mogą zagrozić dalszemu finansowaniu lub nałożyć kary.
Sprawozdanie finansowe to nie tylko bilans – to narzędzie, które ujawnia ryzyka operacyjne i regulacyjne. Wzrost kosztów wynagrodzeń szybszy niż inflacja i zatrudnienie wymaga analizy efektywności. Mieszanie finansowania publicznego i komercyjnego stanowi ryzyko prawne, które może być kosztowne.
Praktyczne przygotowanie placówki medycznej – co sprawdzić?
Aby uniknąć podobnych problemów, każda placówka powinna wdrożyć systematyczne kontrole w czterech obszarach:
1. Ludzie i role: Dyrektor finansowy, główny księgowy oraz kadra zarządzająca (dyrektor medyczny) muszą znać zasady sprawozdawczości i wymogi NFZ. Warto przeprowadzać regularne szkolenia z zakresu zgodności i interpretacji przepisów.
2. Sytuacje nietypowe: Procedury powinny obejmować nadwykonania – sposób ich raportowania i uzgadniania z NFZ. Należy też określić zasady przyjęć planowych na SOR (zabronione) oraz oddzielenie świadczeń NFZ od komercyjnych w czasie i miejscu.
3. System i narzędzia: System finansowo-księgowy musi umożliwiać śledzenie przychodów według źródła (NFZ, programy, dotacje) oraz kosztów według rodzaju. Integracja z systemem medycznym zapobiega podwójnemu liczeniu i błędom.
4. Przegląd wewnętrzny: Regularny audyt wewnętrzny lub zewnętrzny powinien obejmować realizację umów z NFZ, poprawność sprawozdań i zgodność z przepisami. Rekomendacje NIK należy wdrażać niezwłocznie.
Rola audytu i due diligence
Badanie sprawozdania finansowego przez biegłego rewidenta zwiększa jego wiarygodność i pozwala wychwycić nieprawidłowości, zanim ujawni je NIK. Due diligence przed przekształceniami, pozyskaniem finansowania lub sprzedażą powinien obejmować weryfikację kontraktów NFZ, analizę kosztów i ryzyk prawnych. Audyt śledczy może być potrzebny przy podejrzeniu nadużyć.
Wnioski końcowe
Każda placówka medyczna – niezależnie od wielkości – powinna traktować sprawozdanie finansowe jako narzędzie zarządzania ryzykiem. Wzrost przychodów to nie wszystko; liczy się zgodność z przepisami i transparentność. Systematyczne audyty i wewnętrzne kontrole pomagają utrzymać czystość finansową i operacyjną, minimalizując ryzyko sankcji ze strony NFZ i NIK.